Gijs Schalkx, 1996

Zolang ik weet, ben ik nieuwsgierig naar hoe dingen werken en in elkaar zitten. Een doe-het-zelver van nature, wordt logischerwijs een doe-het-zelver van beroep. Het willen maken van dingen betekent niet dat ik nog meer wil toevoegen aan deze al overbelaste planeet, maar juist dat ik in weerwil van zo’n surplus-mentaliteit vorm wil geven aan hoe een toekomst er uit zou kunnen zien. Hoe kan een wereld letterlijk anders in elkaar worden gezet? Mijn werk bestaat uit objecten die denkobject zijn én toegankelijk zijn voor de ervaring. Speculatie staat in mijn praktijk daarom ook heel dicht bij de verbeelding dat het maken al in haar benaming draagt.

Het is als het ware hoe de piloot beantwoordt aan de vraag van de kleine prins (Antoine de Saint-Exupéry, 1943), die hem met motorpech na een noodlanding met zijn vliegtuig in de woestijn aantreft, om een schaap te tekenen. Telkens probeert hij tevergeefs een betere versie te tekenen, maar de kleine prins blijft zijn pogingen afkeuren: “Toen werd ik ongeduldig, want ik wilde gauw beginnen met de motor uit elkaar halen. Ik maakte dit krabbeltje en zei: ‘Dat is de kist. Je schaap zit erin.’ Tot mijn verbazing zag ik het gezicht van mijn kleine kunstcriticus stralen. – Ja, zo wilde ik ’t precies hebben!”.

Met dank aan Danielle Hofmans

Gijs Schalkx tast met zijn hands on werkwijze de grenzen af van wat ons als mensen fysiek maar ook mentaal beweegt. Hij ontrafelt de mogelijkheden en mythen rond de oplossingen waarmee we onze dagelijkse mobiliteit in de afgelopen eeuw enorm hebben opgerekt en schept zo alternatieve bewegingsruimte. Zijn vehikels zijn zichtbaar geworteld in het hier en nu, maar weten dit ook in al hun basale eenvoud te ontstijgen. Ze rijden echt, weliswaar ronkend, ratelend en rauw, maar zijn daarnaast vooral rijtuigen naar het rijk van de verbeelding waar sowieso niets is wat het lijkt.

In hun herkenbare eenvoud als brommer, auto en luchtfiets leggen Gijs Schalkx' mobielen trefzeker de complexiteit bloot van onze al te rechtlijnige menselijke drang tot steeds sneller, steeds efficiënter en steeds verder. Op het eerste gezicht ontlokken ze een verwonderde glimlach, om al snel daarna vooral serieuzere vragen op te roepen. Over hoe vanzelfsprekend we al ons rondrijden en vliegen eigenlijk nemen. Over hoe immens diep we met onze moderne mobiliteit vergroeid zijn. Over ont-werpen als strategie om voorbij het gekende te komen en het geweten aan te spreken.

De Slootmotor, de Plastic Auto en de e-Luchtfiets laten zien dat beweging zoveel meer is én kan zijn dan je voortbewegen. Beweging vraagt heel wat tijd en ruimte om het in zijn essentie te doorgronden en opnieuw in elkaar te zetten. En precies daarbij laat Gijs Schalkx ons stilstaan.

Geschreven door Angelique Spaninks

Foto door Frank Hanswijk